Định Nghĩa về Phúc Lợi Động Vật Tích Cực
This post has been translated from English to Vietnamese. You can find the original post here.
Khi hiểu biết của chúng ta về khả năng cảm nhận của động vật ngày càng tăng, khái niệm phúc lợi động vật cũng vậy. Khoa học về phúc lợi động vật theo truyền thống tập trung nhằm giảm bớt chịu đựng do đau đớn, sợ hãi và khổ sở. Tuy nhiên, phúc lợi động vật tích cực chuyển trọng tâm từ việc chỉ ngăn ngừa những trải nghiệm tiêu cực sang chủ động thúc đẩy những trải nghiệm tích cực. Không bị đau khổ không có nghĩa là động vật đang phát triển mạnh mẽ, và phúc lợi động vật tích cực đặc biệt chú trọng đến các khía cạnh tích cực trong cuộc sống của động vật, tạo cơ hội để cải thiện phúc lợi động vật.
Nhận thức của công chúng đã liên kết phúc lợi động vật với những trải nghiệm tích cực, và các ngành công nghiệp đang thích nghi nhằm đáp ứng những mong đợi này. Tiếp thị các sản phẩm từ “động vật hạnh phúc” chỉ là một ví dụ trong số này. Tuy nhiên, thật không may, những mô tả không nhất quán về phúc lợi động vật tích cực lại gây khó khăn cho việc xác thực những tuyên bố này và các tuyên bố tương tự.
Do đó, các tác giả của bài viết này hướng đến việc thiết lập một định nghĩa rõ ràng về phúc lợi động vật tích cực như một bước tiến tới sự hiểu biết thống nhất, có thể định hướng cho nghiên cứu khoa học và tạo ra một khuôn khổ cho các nghiên cứu trong tương lai. Bài viết này trình bày định nghĩa đã được thống nhất cũng như giải thích tầm quan trọng của định nghĩa đó.
Mạng lưới “Laying the Foundations For Positive Animal Welfare” (LIFT), bao gồm hơn 330 nhà khoa học đến từ 42 quốc gia, đã được thành lập để nâng cao sự hiểu biết khoa học về phúc lợi động vật tích cực. Để đạt được sự đồng thuận về khái niệm này, một nhóm nhỏ các nhà khoa học đã hoàn thành một khảo sát và tham gia vào buổi thảo luận góp ý, bỏ phiếu kéo dài hai ngày.
Cuối cùng, nhóm nghiên cứu liên ngành đã đạt được định nghĩa đồng thuận sau đây về phúc lợi động vật tích cực:
Phúc lợi động vật tích cực được định nghĩa là khi động vật phát triển mạnh mẽ nhờ có được những trạng thái tinh thần tích cực chủ yếu cùng với sự phát triển năng lực và khả năng phục hồi. Chăm sóc phúc lợi động vật tích cực không chỉ nhằm bảo đảm sức khỏe thể chất đầy đủ và phòng ngừa, giảm thiểu đau đớn. Trạng thái tinh thần tích cực là kết quả của những trải nghiệm có tính tưởng thưởng, bao gồm có được lựa chọn và cơ hội để chủ động theo đuổi các mục tiêu và đạt được kết quả mong muốn, tùy theo khả năng riêng của loài và từng cá thể. Các yếu tố di truyền, phát triển và kinh nghiệm (ví dụ: trước khi sinh, giai đoạn đầu đời, môi trường) góp phần tạo nên sự khác biệt giữa các cá thể về khả năng đạt được phúc lợi động vật tích cực. Phúc lợi động vật tích cực có thể được đánh giá bằng cách sử dụng các chỉ số dựa trên động vật cũng như theo các khung thời gian khác nhau, từ đó góp phần tạo nên bức tranh toàn cảnh trọn đời.
Bài viết này sẽ giải thích thêm các thuật ngữ và khái niệm quan trọng trong định nghĩa trên. Ví dụ, phát triển mạnh mẽ sẽ kết nối với sức khỏe thể chất và tinh thần, và được trình bày như một mục tiêu đầy khát vọng cho các nhà khoa học và người chăm sóc động vật, với việc các tác giả thừa nhận rằng cần có thêm nghiên cứu nhằm đo lường yếu tố này ở động vật.
Các tác giả nhấn mạnh rằng không thể đạt được phúc lợi động vật tích cực chỉ bằng cách loại bỏ các trạng thái tiêu cực. Mặc dù giảm thiểu đau đớn có thể dẫn đến các trạng thái tinh thần tích cực, ví dụ như sự nhẹ nhõm, nhưng vẫn chưa đủ để có được phúc lợi động vật tích cực. Ví dụ: điều trị chứng què có thể giảm đau, nhưng không nhất thiết thúc đẩy trạng thái khỏe mạnh tích cực. Tương tự, chỉ tập trung vào một khía cạnh hẹp của phúc lợi động vật, như sức khỏe thể chất tốt, không phải là một chỉ số phù hợp để đánh giá phúc lợi động vật tích cực. Ví dụ: trong khi những chiếc lồng cũ kỹ có thể giảm nguy cơ bệnh tật, chúng cũng hạn chế các hành vi tự nhiên, dẫn đến sự thất vọng và các lo ngại khác về phúc lợi.
Định nghĩa này mang đến một góc nhìn mới về phúc lợi động vật bằng cách chuyển trọng tâm sang việc chủ động nâng cao chất lượng cuộc sống của động vật. Cách tiếp cận này chú trọng không chỉ phòng tránh vấn đề mà còn thúc đẩy sức khỏe tổng thể. Ví dụ, hãy xem xét chuồng nuôi trong nhà cho bê sữa. Một ý kiến khoa học gần đây từ Cơ Quan An Toàn Thực Phẩm Châu Âu (EFSA) cho thấy bê cần ba mét vuông không gian để tránh khó chịu khi nghỉ ngơi. Điều này sẽ tiếp cận vấn đề từ góc độ “thiếu hụt”, tập trung vào việc giảm thiểu sự khó chịu. Ngược lại, cách tiếp cận phúc lợi động vật tích cực sẽ đề xuất cung cấp 20 mét vuông cho mỗi bê con, tạo không gian cho chúng thư giãn và có cơ hội thể hiện đầy đủ các hành vi vui đùa. Thay vì chỉ đơn thuần tránh gây hại, cách tiếp cận này chủ động thúc đẩy những trải nghiệm bổ ích, bảo đảm sức khỏe tổng thể tốt hơn cho bê.
Định nghĩa tiến bộ và đầy khát vọng về phúc lợi động vật tích cực này có thể truyền cảm hứng cho các phương pháp nghiên cứu mới nhằm đánh giá phúc lợi động vật. Tuy nhiên, vẫn còn một số thách thức, đặc biệt với thuật ngữ “experience” (trải nghiệm), vốn ngụ ý về khả năng tri giác của động vật. Bởi tri giác vẫn còn là một chủ đề gây tranh luận và khó đo lường, nên không phải mọi ý kiến khoa học đều thống nhất với quan điểm này.
Các tác giả kết luận rằng định nghĩa mới này về phúc lợi động vật tích cực có thể gây áp lực lên hoạt động chăm sóc động vật, luật pháp và thị trường để phù hợp với kỳ vọng ngày càng tăng của xã hội về cách đối xử với động vật. Mặc dù định nghĩa hiện tại có thể cần cập nhật khi nghiên cứu tiến triển, các tác giả tin rằng định nghĩa này sẽ giúp định hướng nghiên cứu trong tương lai và thúc đẩy sự tiến bộ.
Đối với những nhà hoạt động vì quyền động vật, khuôn khổ này sẽ mang đến cơ hội thúc đẩy các tiêu chuẩn phúc lợi cao hơn. Khi tập trung vào sự phong phú và trải nghiệm tích cực, các nhà hoạt động này có thể khuyến khích các ngành công nghiệp và nhà hoạch định chính sách vượt ra ngoài việc giảm thiểu tác hại và chủ động cải thiện chất lượng cuộc sống cho động vật trong nhiều môi trường khác nhau.
https://doi.org/10.1098/rsbl.2024.0382

